Hikaye türü nedir?

Hikaye türü; Yaşanmış, olmuş, yaşanması yada olması muhtemel olayları hikaye türünün öğelerine bağlı olarak anlatan edebi türe denir.

Hikaye türünün öğeleri

1. Olay

2. Çevre

3. Zaman

4. Kişi

5. Dil ve anlatım

Olay

Öykü kahramanının başından geçen olay ya da durumdur. Hikayede temel öge veya durumdur.

Çevre

Hikayede sınırlı bir çevre vardır. Olayın geçtiği çevre çok ayrıntılı anlatılmaz, kısaca tasvir edilir. Olayın anlatımı sırasında verilen ayrıntılar çevre ve yer hakkında okuyucuya ipuçları verir.

Zaman

Hikaye kısa bir zaman diliminde geçer. Hikayeler geçmiş zamana göre (-di) anlatılır. Konu, yazarın kendi ağzından veya kahramanın ağzından anlatılır.

Kişi

Hikayede az kişi vardır. Bu kişiler "tip" olarak karşımıza çıkar ve ayrıntılı bir şekilde tanıtılmaz. Hikayede kişiler sadece olayla ilgili "çalışkanlık, titizlik, korkaklık, tembellik" gibi tek yönleriyle anlatılır. Kişiler veya tipler, belli bir olay içinde gösterilir. Bu tiplerin de çoğu zaman sadece belli özellikleri yansıtılır.

Dil

Hikayenin dili açık, akıcı ve günlük konuşma dilinden farklı olarak, etkili sözcük, deyim atasözü ve tamlamalarla zenginleştirilmiş güzel bir dil olmalıdır.

Hikaye'de anlatım türleri

1. Birinci kişili anlatım

2. Üçüncü kişili anlatım

3. Olaylara hakim anlatım

Birinci kişili anlatım

Hikaye kahramanlarından birinin ağzından yapılan anlatım türüne "Birinci kişili anlatım" denir.

Üçüncü kişili anlatım

Yazarın ağzından yapılan anlatım türüne "Üçüncü kişili" denir.

Olaylara hakim anlatım

İlahi bakış açılı anlatım türüdür.

Hikaye türünün çeşitleri

1. Olay öyküsü

2. Durum öyküsü

3. Ben merkezli öykü

Olay öyküsü

Bu tarz öykülere "klasik olay öyküsü" de denir. Bu tür öykülerde olaylar zinciri, kişi, zaman, yer öğesine bağlıdır. Olaylar serim, düğüm, çözüm sırasına uygun olarak anlatılır. Olay, zamana göre mantıklı bir sıralama ile verilir. Düğüm bölümünde oluşan merak, çözüm bölümünde giderilir. Bu teknik, Fransız sanatçı "Guy de Maupassant" tarafından geliştirildiği için bu tür öykülere "Maupassant tarzı öykü" de denir.

Olay öyküsünün türk edebiyatındaki temsilcileri

1. Ömer Seyfettin

2. Refik Halit Karay

3. Reşat Nuri Güntekin

4. Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Durum öyküsü

Bu tarz öykülere "modern öykü" de denir. Her hikaye olaya dayanmaz. Bu tür öykülerde merak öğesi ikinci plandadır. Yazar, bu öykülerde okuyucuyu sarsan, çarpan, heyecana getiren bir anlatım sergilemez. Onun yerine günlük hayattan bir kesit sunar veya bir insanlık durumunu anlatır. Bu öykülerde kişisel ve sosyal düşünceler, duygu ve hayaller ön plana çıkar. Durum öyküsü ünlü Rus edebiyatçı "Anton Çehov" tarafından geliştirildiği için bu tür öykülere "Çehov tarzı öykü" de denir.

Durum öyküsünün türk edebiyatındaki temsilcileri

1. Memduh Şevket Esendal

2. Sait Fait Abasıyanık

Ben merkezli öykü

Durum hikayesine benzeyen ancak kahramanın daha çok kendi ruh hali ve hayal dünyasını yansıttığı hikayelere "ben merkezli hikaye" denir. Bu hikayelerde olaylar kahraman anlatıcı bakış açısıyla verilir. Hikayenin ana kahramanı yazarın kendisidir. Yazar, yaşadığı olayları kendini merkeze koyarak, kendisini birey olarak ele alarak anlatır. Bu hikaye türünde yazar, gözlemlerden ve olaylardan hareketle bireysel bunalım ve çıkmazlara yönelir. Bu nedenle bu hikayelere "bireyi birey olarak ele alan hikayeler" de denir. Hikaye kahramanı dış dünyayı içinde bulunduğu ruh haline göre algılar ve anlatır. Hikaye kahramanı genellikle düş dünyasına sığınır. İlk defa batıda görülen bu tarz hikayenin önde gelen temsilcisi "Franz Kafka" dır.

Ben merkezli öykünün türk edebiyatındaki temsilcileri

1. Haldun Taner

2. Bilge Karasu

3. Oğuz Atay

4. Nezihe Meriç

Hikaye türünün bölümleri

1. Serim

2. Düğüm

3. Çözüm

Hikaye türünün özellikleri nedir?

1. Hikaye türü, insan hayatının bir kısmını, yer ve zaman kavramına bağlayarak ele alır.

2. Hikaye türünde olay ya da durum söz konusudur. Olay ya da durum hikayede kişilere bağlanır; olay ya da durumun ortaya konduğu yer ve zaman belirtilir; bunlar sürükleyici ve etkileyici anlatımla ortaya konur.

3. Hikaye türü okuyucuyu düşündürme yöneltmez okuyucuyu duygulandırmak ve heyecanlandırmak esastır.

4. Hikaye türünde, gerçek ya da hayal ürünü olan bir olay kısa şekilde anlatır.

5. Hikaye türünün kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatı türlerinden ayrılır.

6. Hikaye türü, olay etrafında bir yazı türüdür. Hikaye türünün temelinde bir olay vardır ve olaylar genellikle yüzeyseldir.

7. Hikaye türü genellikle kişilerin anılarını anlatması şeklinde oluşur.

8. Hikaye türü kısa bir edebiyat türü olduğu için bu eserlerde fazla ayrıntıya yer verilmez. Olayın ya da durumun öncesi, sonrası okura sezdirilir. Okur, bazı sözcüklerden yararlanarak ve düş gücünü kullanarak kişiler hakkında ya da olaylar ve durumlarla ilgili yargılara ulaşabilir.

9. Hikayeler türü Batı’da roman türüyle aynı dönemde oluşmaya başlamıştır. Özelikle Realizm döneminde hikaye türü başlı başına bir tür olarak yetkinlik kazanmıştır.

Hikaye türünün roman türünden farkları

1. Hikaye türü, romandan daha kısadır.

2. Hikaye türünde temel öğe olaydır. Romanda ise temel öğe karakter, yani kişidir. Hikaye türü olay üzerine kurulur, romanlar ise kişi üzerine kurulur.

3. Hikaye türünde tek olay bulunmasına karşılık romanda birbirine bağlı olaylar zinciri vardır. Romandaki olaylardan her biri hikayeye konu olabilir.

4. Hikaye türünde kahramanların tanıtımında ayrıntıya girilmez, kahramanlar her yönüyle tanıtılmaz. Romanlarda ise kahramanlar ayrıntılı bir biçimde, hemen her yönüyle tanıtılır. Romandan farklı olarak hikaye türünde kişiler sadece olayla ilgili yönleriyle anlatılır. Bu yüzden hikayeler türündeki kişiler bir karakter olarak karşımıza çıkmaz.

5. Öyküde, olayın geçtiği yer (çevre) sınırlıdır ve ayrıntılı olarak anlatılmaz. Romanlarda olaylar çok olduğu için olayların geçtiği çevre de geniştir. Bu çevreler çok ayrıntılı olarak anlatılır.

6. Hikaye türü kısa olduğu için anlatım yalın, anlaşılır ve özlüdür. Romanlarda ise anlatım daha ağır ve sanatlıdır.

Dış bağlantılar

Hikaye özellikleri nedir?

--Reklam--